Ga naar inhoud

Hockey in de kou: wat trek je aan?

Hockeyspeelsters met lange mouwen en handschoenen in een duel op kunstgras op een koude ochtend

Bij hockey in de kou trek je onder je clubtenue een thermoshirt met lange mouwen en een legging aan. Dat staat het KNHB-bondsreglement uitdrukkelijk toe. Daarbij horen dunne winterhandschoenen, eventueel een dunne sok onder je hockeykousen en een dik jack voor de wisselbank en de rust. Over je shirt draag je in de wedstrijd niets extra’s, want je speelt in het clubtenue. Voor de zomer staat het tegenovergestelde in hockey in de hitte.

Wat mag je volgens de KNHB onder je tenue dragen?

Het Bondsreglement Veld- en Zaalhockey dat sinds 1 augustus 2026 geldt, is er kort over. Artikel 12.2 zegt dat spelers hun wedstrijden in het clubtenue spelen en dat het is toegestaan om daaronder een legging en een shirt met lange mouwen te dragen. Een kleur schrijft het artikel niet voor. De spelregels zelf eisen in regel 4.1 alleen dat de korte broek, broekrok of rok binnen een team dezelfde kleur en hetzelfde ontwerp heeft. Over wat eronder zit, zeggen ze niets.

Een club mag wel een eigen voorkeur hebben. AMHC FIT vraagt op zijn tenuepagina bij voorkeur om een korenblauw thermoshirt en een zwarte thermolegging. Kijk dus eerst wat je eigen club zegt voor je iets koopt. Zegt de club niets, dan is het praktisch om mouwen in de hoofdkleur van je shirt te kiezen en een zwarte legging, of een legging in de kleur van je broek of rok. Dat is geen regel, maar het valt in het veld het minst op. Beide reglementen staan op de pagina statuten en reglementen van de KNHB.

Welke laagjes werken op het hockeyveld?

Sportzorg.nl adviseert bij training in koud weer minimaal drie lagen. Onderop een dunne laag van polyester of polypropyleen, daarover fleece of wol die isoleert, en bovenop een laag tegen wind en regen die je vooral in een pauze draagt. In een hockeywedstrijd gaat dat maar half op. Je shirt moet bovenaan zitten, dus alleen de onderste laag speelt mee. De rest ligt op de bank.

Volgens dezelfde bron maakt natte of bezwete kleding een sporter minder bestand tegen kou. Een katoenen T-shirt onder je clubshirt is daarom een slecht idee: het wordt in het eerste kwart nat en blijft nat. Voor je ondergoed geldt hetzelfde, zie hockeyondergoed. Ter vergelijking: in De Bilt is het in januari gemiddeld 3,6 °C (KNMI, normaal 1991-2020). Bij zulke temperaturen volstaat een dun thermoshirt. Een dikke fleece onder je shirt is overbodig: daarmee sta je in het tweede kwart vooral te zweten.

MomentWat je draagt
WedstrijdThermoshirt met lange mouwen en legging onder het tenue, winterhandschoenen, eventueel een dunne sok onder je kousen
Warming-upHetzelfde, plus trainingsjack en muts
Wisselbank en rustDik jack of parka over het tenue, muts
Na afloopNatte kleding uit, droge kleding aan

Thermoshirts en leggings voor onder het tenue vind je bij de thermokleding van HockeyCity.

Eén handschoen of twee?

Op het veld is een handschoen niet verplicht. Regel 4.2 noemt voor veldspelers alleen scheen- en enkelbeschermers en een bitje als verplicht. Handbescherming mag wel, zolang die de hand niet aanmerkelijk groter maakt. Een handschoen voor het normale spel mag volgens dezelfde regel hooguit 290 mm lang, 180 mm breed en 110 mm hoog zijn.

De meest gebruikte beschermende veldhandschoen is een linkerhandschoen, gemaakt tegen bal en stick, niet tegen kou. Voor warme handen heb je een dunne winterhandschoen nodig, aan beide handen of rechts naast je beschermende handschoen. Een tweede beschermende handschoen voor rechts kopen tegen de kou is niet nodig. Let vooral op de handpalm. Een gladde handschoen op een koude grip kost je meer balcontrole dan koude vingers. HockeyCity heeft daar een aparte categorie voor, wintergloves, waar je ze ook per hand koopt.

Mag je een muts of col dragen in een wedstrijd?

Een muts en een col staan niet in het reglement. Wat er wel staat: je mag niets dragen dat gevaarlijk kan zijn voor andere spelers (regel 4.2). Beschermende hoofdbedekking is voor veldspelers alleen toegestaan als gezichtsmasker bij het verdedigen van een strafcorner of strafbal, of om medische redenen (een masker, zachte hoofdbescherming of een beschermende bril) met beoordeling door de KNHB. Het bondsreglement staat een sporthoofddoek uitdrukkelijk toe, mits de veiligheid gewaarborgd is.

Een zachte muts is geen bescherming, dus valt hij naar ons idee niet onder dat verbod. Maar de scheidsrechter beoordeelt wat gevaarlijk is, dus vraag het voor de wedstrijd bij de toss. Met een col zijn we terughoudender: trek je hem over je mond, dan adem je met een bitje in een stuk lastiger, en een losse col blijft in een duel makkelijk ergens achter haken. Voor de warming-up en de bank is een muts in elk geval een goed idee.

Sokken, schoenen en een hard of bevroren veld

Hockeykousen horen bij het clubtenue en gaan over je scheenbeschermers. Een dunne sportsok eronder houdt je voeten warmer, maar alleen als je schoen dan niet te krap zit. Tenen in een knellende schoen worden niet warmer, eerder kouder.

Over kunstgras in de winter heeft de voetbalbond KNVB een overzicht gepubliceerd (versie van april 2024); een hockeyversie vonden we niet. Volgens de KNVB is kunstgras vorstbestendig en is droge vorst voor het veld geen probleem. Een bevroren veld kan iets harder zijn. Rijp kan het veld glad maken, en bij ijzel wordt een wedstrijd meestal afgelast omdat het te gevaarlijk is voor spelers.

Op een hard veld telt grip. In haar gids voor het onderhoud van kunstgrasvelden raadt de KNHB kunstgrasschoenen aan en schoenen met een vlakke zool af, omdat die op de mat te weinig grip geven. Een geschikte schoen vind je in de beste hockeyschoenen.

Wat doet kou met je bal, stick en bitje?

Over de bal is onderzoek gedaan. Liberty Ladd testte in 2024 voor een afstudeeronderzoek aan het MIT de stijfheid van hockeyballen van PVC tussen -4 °C en 23 °C. Aanleiding: spelers meldden dat PVC-ballen bij koud weer in tweeën braken. De ballen werden stijver naarmate het kouder werd, en een stijvere bal breekt bij een kleinere kracht. Witte ballen waren minder gevoelig voor de temperatuur dan gele en oranje. Speel je bij vorst, neem dan witte ballen mee en laat de ballenzak niet de nacht ervoor in een koude auto liggen. Welke bal waarvoor bedoeld is, lees je in welke hockeybal heb je nodig.

Voor composietsticks vonden we geen advies van een fabrikant over kou, dus daar doen we geen uitspraak over. Het bitje blijft verplicht, ook met muts en col. Bewaar hem in zijn doosje in je tas, niet los in je jaszak op de bank. Wil je een nieuwe, kijk dan bij het beste hockeybitje.

Wat trek je aan op de wisselbank en in de rust?

Volgens het Spelreglement Veldhockey van 1 augustus 2026 bestaat een wedstrijd uit vier kwarten van 17,5 minuten, met 2 minuten pauze na het eerste en derde kwart en 5 minuten rust na het tweede. De speeltijden per leeftijd staan in hoe lang duurt een hockeywedstrijd. Vijf minuten stilstaan in een bezweet shirt koelt je merkbaar af, zeker als het waait. Trek in de rust en op de bank direct een jack aan, liefst een lange die ook je benen bedekt, en zet een muts op.

Let op: kinderen verliezen sneller warmte dan volwassenen, omdat hun lichaamsoppervlak groot is ten opzichte van hun gewicht (Sportzorg.nl). Een jeugdspeler die een kwart op de bank zit, heeft dus meer aan een jas dan een volwassene.

Let ook op de wind. Het KNMI waarschuwt meestal pas bij een gevoelstemperatuur van -15 °C of lager. Volgens het KNVB-overzicht over kunstgras in de winter lopen dan vooral stilstaande toeschouwers en minder actieve kinderen risico, niet de spelers die goed gekleed in beweging blijven.

Ons oordeel: kies voor een goed thermoshirt en dunne handschoenen, en neem een jas mee die je op de bank echt aantrekt. Dat doet meer dan een muts die je in de wedstrijd misschien niet mag houden.

Janneke Verspoor
Janneke Verspoor Janneke Verspoor (1986) is hockey-redacteur bij Hockeyblog.nl. Ze speelt hockey sinds haar zesde, was jarenlang spelend lid van het eerste damesteam en is nu jeugdtrainer en speelster bij de senioren. Ze schrijft over hockeymateriaal, spelregels, techniek en tactiek.