Hockey kent drie kaart-kleuren: groen, geel en rood. Elke kaart staat voor een andere zwaarte van overtreding en heeft zijn eigen tijdstraf. De groene is een waarschuwing met twee minuten de kant op, de gele minimaal vijf minuten, en bij rood is de wedstrijd klaar voor die speler. Hieronder alle regels per kaart — voor veldhockey, zaalhockey en jeugd — plus wat er in de praktijk gebeurt aan de bank en bij de tuchtcommissie.
In het kort: Groene kaart = 2 minuten tijdstraf. Gele kaart = minimaal 5 minuten (scheidsrechter kan verlengen tot 10-15 min). Rode kaart = de rest van de wedstrijd, geen vervanger, en de tuchtcommissie buigt zich erover. Twee groene kaarten voor dezelfde speler staan gelijk aan één gele.
De groene kaart: een waarschuwing met gevolgen
De groene kaart is de lichtste sanctie, maar sinds enkele seizoenen geen vrijblijvende waarschuwing meer. De speler moet twee minuten het veld verlaten en het team speelt in die periode met één speler minder door. Na afloop mag de speler weer invallen op teken van de scheidsrechter.
Wanneer krijg je een groene kaart?
Scheidsrechters geven groene kaarten meestal voor overtredingen die net over de grens van een persoonlijke straf gaan maar nog niet ernstig genoeg zijn voor geel. Veelvoorkomende situaties:
- Herhaaldelijk klein opzettelijk foutspel (bijvoorbeeld steeds opnieuw de stick tegen die van de tegenstander)
- Commentaar of gebaar richting de scheidsrechter of tegenstander
- Een overtreding die een aanval onderbreekt, maar zonder ernstig fysiek contact
- Als team-waarschuwing bij collectief ongedisciplineerd gedrag (vaak naar de aanvoerder)
Twee keer groen = geel
Krijgt dezelfde speler in één wedstrijd een tweede groene kaart, dan telt die automatisch als gele kaart. Uitzondering: wanneer de eerste groene kaart is uitgedeeld in de rol van aanvoerder (voor een team-waarschuwing), blijft de tweede persoonlijke groene kaart gewoon groen. In de praktijk gebeurt dat zelden — aanvoerders worden gewaarschuwd om de rest van het team in toom te houden, niet omdat ze zelf herhaaldelijk iets fouts doen.
Ook voor coaches en teambegeleiders
Sinds augustus 2020 kunnen ook coaches, managers en andere teambegeleiders langs de lijn een groene kaart krijgen, met dezelfde twee minuten tijdstraf. In die tijd moet de betreffende persoon uit de coaching-zone verdwijnen en geen instructies geven. Het team mag wel met volledige elftal blijven spelen — het is een sanctie voor de begeleider, niet voor de spelers op het veld. De maatregel kwam er nadat er steeds meer coaching-incidenten bij de scheidsrechters werden gemeld en een mondelinge waarschuwing niet altijd voldoende bleek.
Uit de praktijk: een groene kaart voelt als “bijna niks” maar kan een wedstrijd kantelen. Twee minuten met één minder tegen een goed georganiseerd team levert in de hoofdklasse gemiddeld meer dan één strafcorner op. Spelers die herhaaldelijk op het randje opereren krijgen daarom vaak sneller geel dan ze verwachten — scheidsrechters houden de opbouw in het achterhoofd.
De gele kaart: minimaal vijf minuten eruit
Bij een gele kaart moet de speler voor minimaal vijf minuten het veld verlaten. Bij zwaardere overtredingen verhoogt de scheidsrechter de duur naar tien minuten — de standaard-verlenging volgens KNHB-lijn. Het team speelt gedurende de hele tijdstraf met één speler minder; er mag geen vervanger op. Na afloop van de tijdstraf komt dezelfde speler terug het veld in.
Waarvoor krijg je geel?
Gele kaarten horen bij zwaardere overtredingen dan groen, maar nog niet bij gedrag waarvoor je direct het veld uit moet. Denk aan:
- Een duidelijke duw, haak of trek aan de stick van de tegenstander in een duel
- Een opzettelijke overtreding die een veelbelovende aanval stopt
- Aanhoudend commentaar na een eerdere waarschuwing
- Een automatische opwaardering van een tweede groene kaart voor dezelfde speler
Waarom varieert de duur?
De vijf-minuten-ondergrens is vast, maar de scheidsrechter beoordeelt de ernst en past de duur daarop aan. In de praktijk zie je twee tiers: vijf minuten voor een “gewone” gele overtreding (opzettelijke trek aan de stick, hard commentaar na waarschuwing) en tien minuten voor zwaardere overtredingen (harde tackle met blessurerisico, ernstig onsportief gedrag). Bij internationale competities en Pro League-wedstrijden zien we dat scheidsrechters vaker naar de tien-minuten-variant grijpen om duidelijker signalen af te geven.
Twee keer geel = rood
Net als bij groen kent ook geel een opwaardering: twee gele kaarten voor dezelfde speler in één wedstrijd tellen als rode kaart. De speler moet dus definitief het veld verlaten en mag niet worden vervangen. De enige uitzondering is wanneer een van beide gele kaarten aan de aanvoerder is uitgedeeld in de rol van team-waarschuwing — dan geldt de tweede persoonlijke gele nog gewoon als geel.
De rode kaart: wedstrijd afgelopen
Een rode kaart betekent dat de speler definitief het veld verlaat — voor de rest van de wedstrijd. Het team mag geen vervanger opstellen en speelt dus de resterende tijd met één speler minder. Dat geldt ongeacht of de rode kaart in de eerste minuut valt of vlak voor het eindsignaal.
Wanneer krijg je een rode kaart?
Rood is voor de zwaarste categorie overtredingen:
- Fysieke agressie — slaan, trappen of stoten van een tegenstander of scheidsrechter
- Gevaarlijk spel met duidelijk risico op ernstige blessure
- Ernstig verbaal wangedrag (bijvoorbeeld beledigingen of discriminatie)
- Een doelgemaakte bal voorkomen door een overtreding die zo ernstig is dat de scheidsrechter niet alleen een strafbal geeft, maar ook de speler eruit stuurt
Na de rode kaart: de tuchtcommissie
Een rode kaart wordt door de scheidsrechter doorgegeven aan de KNHB, en vervolgens beoordeelt de tuchtcommissie de zaak. De commissie kan een aanvullende schorsing opleggen bovenop het verlies van die ene wedstrijd. De zwaarte hangt af van de aard van de overtreding, eventueel recidief en de toelichting van scheidsrechter, speler en club. Schorsingen variëren van één wedstrijd tot meerdere maanden of — in extreme gevallen — een heel seizoen.
Voor aanvoerders en clubs betekent het ook: een boete op de wedstrijdformulier-afhandeling, en bij jeugdleden een apart proces (zie verderop).
Kaarten bij zaalhockey
Zaalhockey volgt dezelfde kaart-structuur als veldhockey: groen is twee minuten, geel minimaal vijf, rood het restant van de wedstrijd. Omdat een zaalwedstrijd korter is (twee helften van twintig minuten), weegt elke minuut met een speler minder zwaarder dan buiten. In de praktijk betekent een gele kaart in de tweede helft vaak dat de bestrafte speler niet meer terugkomt — de tijdstraf loopt langer dan wat er nog over is.
De KNHB publiceert jaarlijks een document Afspraken Arbitrage Zaalhockey met eventuele kleine aanpassingen per seizoen. Check dat als je scheidsrechter bent of tactisch voordeel uit kaart-situaties wil halen — de basisregels blijven gelijk, maar de interpretatie-afspraken bij twijfelgevallen verschuiven soms.
Kaarten bij de jeugd (O7 tot en met O19)
Bij jeugdhockey gelden dezelfde drie kaart-kleuren en dezelfde tijdstraffen als bij senioren, maar de nazorg is anders. Een rode kaart bij een jeugdlid gaat automatisch naar de tuchtcommissie van de KNHB, die vervolgens een hoorzitting kan organiseren met het kind, de ouders/verzorgers en de club. Doel is niet in de eerste plaats straffen, maar begrijpen wat er is gebeurd en hoe herhaling te voorkomen.
Voor de allerjongsten (O7, O8, O9 en O10) spelen kaarten nauwelijks een rol — die categorieën spelen 3-, 6- of 8-tallen waar de nadruk ligt op speelplezier en basistechniek. Bij O14 en hoger gelden de senioren-regels volledig. Vanaf O12 zien we in competitiewedstrijden al kaarten worden gegeven, vooral groen als signaal dat jonge spelers zich sportief moeten gedragen.
Let op: als jeugdtrainer of ouder langs de lijn kun je zelf ook een groene kaart krijgen voor commentaar of ongepast gedrag richting scheidsrechter of tegenstander. Dat is geen dreigement maar gewone KNHB-praktijk sinds 2020. Bij herhaling kan een club stevige maatregelen nemen om een veilige sportomgeving te waarborgen.
Hockey5s: kortere tijdstraffen
Hockey5s — de vijf-tegen-vijf variant die de FIH heeft geïntroduceerd voor korte, snelle wedstrijden — hanteert kortere tijdstraffen dan het gewone elftalhockey. Groene kaart is hier één minuut, gele kaart twee minuten, rood blijft de rest van de wedstrijd. De snellere toss-en-turn van wedstrijden maakt een tienminutenstraf onpraktisch; vandaar de aangepaste duur. Als je geregeld Hockey5s-toernooien speelt, let dan specifiek op dit verschil — dezelfde overtreding levert hier een andere tijdstraf op dan in je reguliere competitie.
Veelgestelde vragen over hockey-kaarten
Hoe lang duurt een groene kaart in hockey?
Twee minuten tijdstraf in zowel veldhockey als zaalhockey. De speler verlaat het veld en het team speelt in die periode met één speler minder door. Bij Hockey5s is de groene kaart één minuut.
Hoe lang duurt een gele kaart in hockey?
Minimaal vijf minuten, en tien minuten bij zwaardere overtredingen. De scheidsrechter bepaalt welke van de twee tiers past bij de situatie. Bij Hockey5s is geel twee minuten.
Mag je een speler vervangen na een rode kaart?
Nee. Een rode kaart betekent dat het team de rest van de wedstrijd met één speler minder door moet spelen. Er mag geen vervanger het veld op. De speler met de rode kaart zelf mag ook niet meer ingewisseld worden terug.
Wat gebeurt er als dezelfde speler twee groene kaarten krijgt?
De tweede groene kaart telt automatisch als gele kaart — dus minimaal vijf minuten extra tijdstraf. Uitzondering: als de eerste groene kaart aan de aanvoerder is gegeven als team-waarschuwing, telt een volgende persoonlijke groene kaart nog gewoon als groen.
Kan een coach of begeleider een kaart krijgen?
Ja. Sinds 1 augustus 2020 kunnen coaches, managers en andere teambegeleiders langs de lijn een groene kaart krijgen met twee minuten tijdstraf, en bij ernstiger overtredingen ook geel of rood. De begeleider moet bij een groene kaart de coaching-zone verlaten en geen instructies geven; het team speelt wel gewoon met volledige formatie door.
Wat doet de tuchtcommissie na een rode kaart?
De tuchtcommissie van de KNHB beoordeelt elke rode kaart en legt eventueel een aanvullende schorsing op bovenop het verlies van de wedstrijd zelf. De zwaarte hangt af van de overtreding, eerdere incidenten en de toelichting van alle betrokkenen. Straffen lopen van één wedstrijd tot een seizoensschorsing. Bij jeugdleden wordt vaak ook de club en de ouders/verzorgers betrokken.
Wat is het verschil tussen hockey-kaarten en voetbal-kaarten?
Twee belangrijke verschillen. Ten eerste: hockey kent drie kleuren (groen, geel, rood), voetbal twee (geel en rood). Ten tweede: in hockey krijgt je tijdstraf bij geel (je komt terug na vijf minuten), terwijl in voetbal een gele kaart puur een waarschuwing is zonder veldverlating. Alleen een rode kaart werkt in beide sporten hetzelfde: je bent klaar voor de wedstrijd.
Goed om te weten: de KNHB publiceert jaarlijks geactualiseerde Standaard Afspraken-documenten voor veld- en zaalhockey waarin kleine interpretatie-aanpassingen staan. De basisregels over duur en consequenties veranderen zelden, maar als scheidsrechter of coach loont het om die jaarlijkse update te lezen. Ze staan als pdf op de KNHB-site onder Spelregels.
Twijfel je over een specifieke kaart-situatie uit een wedstrijd? De officiële uitleg en het jaarlijkse arbitragedocument zijn te vinden op knhb.nl/spelregels. Bij een discussie op eigen veld geldt altijd: de beslissing van de scheidsrechter op het veld is definitief.